جهان

  • اختلاف‌نظر فرانسه و روسیه بر سر نحوه احیای کامل برجام

    ادامه ی مطلب

  • بازداشت بیش از ۱۸۰ نفر در هلند در سومین شب اعتراضات به منع آمدوشد شبانه

    ادامه ی مطلب

  • صدای انفجار شدید در ریاض پایتخت عربستان

    ادامه ی مطلب

  • پرونده هاروی واینستاین؛ دادگاه با پرداخت ۱۷ میلیون دلار به شاکیان موافقت کرد

    ادامه ی مطلب

  • سیل ۲۰ هزار آواره سوری را مجبور به ترک چادرهای خود در ارودگاه‌ها کرده است

    ادامه ی مطلب

  • عشق بی‌کران سگ‌ها؛ داستان‌های باورنکردنی از وفادارترین دوست بشر

    ادامه ی مطلب

  • پس از اختلاف با استرازنکا، اتحادیه اروپا صادرات واکسن کرونا را 'محدود' می‌کند

    ادامه ی مطلب

  • ایران، افغانستان و کرونا محورهای اولین گفت‌وگوی بایدن و مرکل

    ادامه ی مطلب

  • دبیرکل سازمان ملل: رقابت آمریکا و چین دنیا را با خطر دوقطبی شدن روبه‌رو کرده است

    ادامه ی مطلب

  • پژوهش جدید: حدود ۵۰۰ هزار نفر طی ۲۰ سال گذشته در حوادث طبیعی کشته شده‌اند

    ادامه ی مطلب

ایران

  • سخنگوی دولت ایران: از هفته اول اسفند بازرسی‌های آژانس انرژی اتمی محدود می‌شود

    ادامه مطلب

  • شیوع آنفلوآنزای فوق حاد پرندگان در خراسان جنوبی «خطرناک» شده است

    ادامه مطلب

  • محمدعلی هادی، دیپلمات پیشین، به جرم فساد به حبس محکوم شد

    ادامه مطلب

  • علی دهقان‌دهنوی رئیس جدید سازمان بورس و اوراق بهادار تهران شد

    ادامه مطلب

  • نماینده مجلس بدون پذیرش صریحِ اتهام سیلی ‌زدن به یک سرباز عذرخواهی کرد

    ادامه مطلب

  • مهدی جهانگیری برادر معاون اول رئیس جمهور ایران به اتهام 'قاچاق حرفه‌ای ارز' حکم زندان گرفت

    ادامه مطلب

  • رئیس اتاق بازرگانی تهران: ۹۰ میلیارد دلار سرمایه از کشور خارج شد

    ادامه مطلب

  • هیات بلندپایه طالبان به ایران سفر کرد

    ادامه مطلب

  • نماینده ایران در سازمان ملل: تهران منتظر است تا جو بایدن اولین قدم دیپلماتیک را بردارد

    ادامه مطلب

  • نگرانی حکومت ایران از "فضای سرد و ساکت انتخابات"

    ادامه مطلب

خبرهای کوتاه

  • نسرین ستوده فعال حقوق بشر و حقوق زنانجف کافمن : بایدن باید با بازگشت به برجام خواستار آزادی نسرین ستوده و رعایت حقوق بشر در ایران شود
    ار اف ای فارسی: جف کافمن، تهیه کنندۀ مستند "نسرین" که زندگی و تلاش‌های نسرین ستوده، حقوقدان زندانی ایرانی، را در دفاع از آزادی و حقوق بشر روایت می‌کند با انتشار مقاله‌ای در نشریۀ "واشنگتن‌پست" از نسرین ستوده به عنوان نلسون ماندلا ایران یاد کرده و از رئیس جمهوری جدید آمریکا، جو بایدن، خواسته است که با اعمال فشار بر حکومت ایران خواستار رعایت حقوق بشر در این کشور و آزادی نسرین ستوده و دیگر زندانیان سیاسی و عقیدتی در ایران بشود. جف کافمن تصریح کرده است که نسرین ستوده به عنوان حقوقدان و مدافع حقوق بشر با دفاع از حقوق اقلیت‌های مذهبی، کودکان، روزنامه‌نگاران، هنرمندان، زنان، تظاهرکنندگان و محکومان به اعدام... دائماً جان خود را به خطر انداخته است. جف کافمن تصریح کرده است که نسرین ستوده در تابستان ٩٧ به دلیل دفاع از حقوق زنان معترض به حجاب اجباری در ایران دستگیر و زندانی و به سال ها زندان و تازیانه محکوم شد، هر چند نسرین ستوده حتا در داخل زندان اوین با ٤٦ روز اعتصاب غذا نظام اسلامی ایران را به چالش کشید و افکار عمومی جهان را به شرایط خطرناک زندان‌های جمهوری اسلامی جلب کرد. به گفتۀ جف کافمن، نسرین ستوده با پیروی از شیوۀ مبارزاتی نلسون ماندلا و مهاتما گاندی نشان داد که نمی توان حتا پشت دیوارهای زندان صداهای مصمم را خاموش کرد. با این حال، جف کافمن با اشاره به وضعیت نامساعد جسمانی نسرین ستوده و شرایط خطرناک زندان قرچک نسبت به سلامتی او ابراز نگرانی کرده و از جو بایدن رئیس جمهوری آمریکا خواسته که به موازات بازگشت به برجام حکومت ایران را مجبور کند که حقوق بشر را رعایت کرده و نسرین ستوده و سایر زندانیان سیاسی در این کشور را آزاد سازد.

  • جوزپه کونته، نخست‌وزیر مستعفی ایتالیانخست‌وزیر ایتالیا استعفاء داد
    رادیوفردا: جوزپه کونته، نخست‌وزیر ایتالیا، دو هفته پس از آن که یکی از اعضای کلیدی دولت ائتلافی او به‌خاطر شیوه مدیریت بحران کرونا در کشور و کسادی اقتصاد کابینه را ترک کرد، روز سه‌شنبه هفتم بهمن استعفا داد. آقای کونته با این امید استعفا کرد که سرجیو ماتارلا، رئیس‌جمهوری ایتالیا، فرمان جدیدی صادر کند و به او اختیار تشکیل دولت بعدی را بدهد. آقای ماتارلا انتظار می‌رود دو روز را به مشورت با همه احزاب بگذراند و سپس درباره گام بعدی تصمیم بگیرد. رئیس جمهوری ایتالیا برنامه مشورتی خود را ظهر چهارشنبه با رهبران احزاب آغاز می‌کند. دفتر سرجیو ماتارلا اعلام کرده که از جوزپه کونته خواسته شده که فعلا به عنوان سرپرست دولت فعالیت خود را ادامه دهد تا گفت‌وگوها به سرانجام برسد. اما زمانی که نخست‌وزیری در ایتالیا استعفا می‌دهد هیچ تضمینی نیست که بتواند یک دولت ائتلافی جدید تشکیل دهد و همواره احتمال برگزاری انتخابات زودرس در این شرایط بالا بوده است. احزاب اصلی در دولت ایتالیا تاکید کرده‌اند که برگزاری انتخابات زودرس، دو سال زودتر از موعد مقرر، تنها راه خروج از بن‌بست خواهد بود مگر آن که یک راه‌حل سریع پیدا شود. بر اساس گزارش خبرگزاری‌ها/ س.ن/ک.ر

  • پرونده مرگ آسیه پناهی؛ حکم زندان مامور شهرداری به حبس تعلیقی تغییر کرد
    رادیوفردا: شهرام کرمی، دادستان کرمانشاه، روز سه‌شنبه خبر داد که حکم نهایی مامور شهرداری که به مشارکت در «قتل شبه عمد» آسیه پناهی و حمل غیرمجاز گاز اشک‌آور متهم شده بود، به حبس تعلیقی تغییر کرده است. به گزارش خبرگزاری ایسنا، او حکم صادره را ۱۸ ماه حبس اعلام کرده و گفته دادگاه تجدیدنظر در «بحث حبس قائل به تعلیق شده است». آبان امسال که حکم زندان این مامور شهرداری اعلام شد، یکی از نزدیکان خانم پناهی به سازمان حقوق بشر ایران خبر داد که شهرداری کرمانشاه «با دخالت در دادگاه تجدیدنظر»‌ تلاش می‌کند همین میزان محکومیت «را به هیچ تقلیل» دهد. آسیه پناهی، پیرزن آلونک‌نشین در شهرک فدک کرمانشاه که همراه دختر و نوه خود در زاغه‌ای در کرمانشاه زندگی می‌کرد، ۳۰ اردیبهشت امسال حین ممانعت از اقدام مأموران شهرداری در تخریب آن جان باخت. دادستان کرمانشاه گفته است بر اساس گزارش پزشکی قانونی، علت مرگ او «بیماری حاد قلبی» بوده و استرس ناشی از عملیات شهرداری ده درصد در مرگ خانم پناهی موثر بوده و «تاثیر سوء مدیریت شهرداری در ماجرا» تایید شده است. شهرداری کرمانشاه همچنین پس از این ماجرا به بازماندگان آسیه پناهی وعده دادن یک واحد آپارتمان داد که این وعده هنوز محقق نشده است. 

  • دیدار روز سه‌شنبه (۷ بهمن) محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران با همتای روسی‌اش سرگئی لاوروف در مسکوظریف و لاوروف خواستار «نجات» برجام شدند
    رادیوفردا: در نخستین دیدار خود پس از آغاز کار دولت جدید در آمریکا، وزیران خارجه ایران و روسیه خواستار «نجات» و احیای کامل برجام شدند. به گزارش خبرگزاری فرانسه، در این دیدار که در مسکو انجام شد، سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، دربارهٔ مذاکرات روز سه‌شنبه‌اش با محمدجواد ظریف گفت که «یکی از مهم‌ترین موضوعات مورد بحث، نجات برنامه جامع اقدام مشترک است.» بنا بر این گزارش، همتای ایرانی او نیز در این دیدار «از تلاش‌های مسکو برای نجات برجام از خطرها و ترس‌هایی که پس از خروج ایالات متحده به وجود آمد قدردانی کرد.» محمدجواد ظریف در ادامه سفر خود به کشورهای منطقه و حوزه قفقاز صبح سه‌شنبه ۷ بهمن وارد مسکو شده است. دولت بایدن هنوز قرار است در مورد بازگشت آمریکا به توافق هسته‌ای با ایران تصمیم بگیرد. از یک سو، رهبران اروپایی در نخستین تماس‌هایشان، آقای بایدن را به بازگشت به برجام ترغیب می‌کنند و از سوی دیگر، مقام‌های اسرائیلی خواستار پرهیز او از این اقدام هستند. به گزارش رسانه‌های روسی، آقای لاوروف در ادامه دیدار روز سه‌شنبه‌اش با آقای ظریف اظهار داشته که «مسکو و تهران به تعمیق گفت‌وگوها بر سر موضوعات مختلف مانند امنیت خلیج فارس، صلح در افغانستان و همچنین وضعیت در قره‌باغ اهتمام دارند.»

  • ناو هواپیمابر لیائونینگ چین در یکی از رزمایش‌های قبلی در دریای چین جنوبیچین از برگزاری رزمایش جدید در دریای چین جنوبی خبر داد
    رادیوفردا: چند روز پس از انتقاد شدید چین از ورود ناوگروه جدید آمریکا به دریای چین جنوبی، پکن روز سه‌شنبه، هفتم بهمن، از قصد خود برای انجام رزمایش در این دریا خبر داد. به گزارش خبرگزاری رویترز، دولت چین با انتشار اعلامیه‌ای ورود شناورها به بخشی از آب‌های خلیج تونکین در این دریا را از تاریخ ۲۷ تا سی‌ویکم ژانویه (۸ تا ۱۲ بهمن) ممنوع اعلام کرده، اما جزئیات بیشتری در مورد زمان دقیق این رزمایش و مقیاس آن ارائه نکرده است. چند روز پس از احراز منصب ریاست جمهوری از سوی جو بایدن، ارتش آمریکا روز شنبه اعلام کرد ناوگروهی به رهبری ناو هواپیمابر تئودور روزولت «برای حمایت از آزادی رفت‌وآمد در دریاها» وارد دریای چین جنوبی کرده است. مناقشه بر سر آب‌های دریای چین جنوبی به‌طور فزاینده به یکی دیگر از کانون‌های تنش بین پکن و واشینگتن تبدیل شده است. اعلام انجام رزمایش توسط چین در خلیج تونکین که درست در شرق ویتنام قرار دارد، همزمان است با گشایش یک نشست کلیدی حزب کمونیست ویتنام در هانوی. چین روز دوشنبه با ذکر این‌که ایالات متحده مرتباً هواپیما و شناور به دریای چین جنوبی می‌فرستد از این اقدام‌ها به‌شدت انتقاد کرد. مقام‌های چینی با ذکر این‌که از این مسیر آبی سالانه یک تریلیون دلار کالای تجاری حمل می‌شود گفتند که «ایالات متحده می‌خواهد در منطقه قدرت‌نمایی کند و این کار به ضرر پیشبرد صلح و ثبات در منطقه است.»

  • اعلام برنامه خاموشی در تهران و اصفهان؛‌ «شرایط بحرانی کل شبکه برق» در روزهای آینده
    رادیوفردا: شرکت توزیع نیروی برق در شهرهای تهران و اصفهان از خاموشی‌های احتمالی در روزهای آینده خبر داده‌اند. در تهران، شرکت برق اعلام کرد که روز سه‌شنبه، ۷ بهمن، «خاموشی‌های احتمالی و پراکنده برق» رخ خواهد داد و به شهروندان توصیه کرده که از طریق سایت این شرکت یا «اپلکیشین برق من» از برنامه خاموشی‌ها مطلع شوند. این شرکت تاکید می‌کند که با توجه به «افزایش شدید مصرف گاز و برق در بخش‌های خانگی و صنعتی»، احتمال خاموشی‌های مجدد وجود دارد. در اصفهان نیز شرکت‌ برق اعلام کرده است که روزهای سه‌شنبه و چهارشنبه «برخی صنایع استان اصفهان» از جمله در شهرهای کاشان و برخوردار با خاموشی برق مواجه خواهند شد. این شرکت اعلام کرده است که «با توجه به برودت هوا شرایط کل شبکه برق کشور طی امروز و فردا با مشکل مواجه و شرایط بحرانی اعلام شده است». روز ۲۵ دی‌ماه و پس از بروز خاموشی‌های گسترده در چند شهر به‌ویژه تهران، محمود واعظی، رئيس دفتر رئيس‌ جمهور ایران گفت که حسن روحانی در این زمینه دستورات لازم را داده و «جلو قطع برق گرفته خواهد شد».

  • آیت الله عبدالحمید معصومی تهرانیآیت‌الله معصومی‌تهرانی در مصاحبه با تلویزیون اسرائیل از رژیم ایران خواست به دشمنی خود با اسرائیل پایان دهد
    ار اف ای فارسی: در اقدامی بی سابقه، آیت الله عبدالحمید معصومی تهرانی در ایران، در گفتگو با یک شبکۀ تلویزیونی اسرائیلی، "شبکه ١٢"، خواستار پایان یافتن خصومت‌های رژیم ایران علیه اسرائیل شد و گفت : "وقت آن رسیده که رژیم ایران به دشمن سازی‌های واهی خود خاتمه دهد." در این مصاحبه روحانی ناراضی در تهران گفته است که او هیچ مسئله ای با دولت اسرائیل ندارد و هیچ ایرانی را ندیده که عقیده‌ای مثبت دربارۀ اسرائیل نداشته باشد. آیت‌الله معصومی تهرانی اظهارات همیشگی رهبران ایران را مبنی بر نابود کردن دولت اسرائیل به سخره گرفته و گفته است : "فراموش نکنید که از این شعارها نیز رهبر پیشین عراق، صدام حسین، سر می‌داد و امروز از سرنوشت او آگاه هستیم." آیت الله معصومی تهرانی از رژیم اسلامی ایران به عنوان یک دیکتاتور که عقاید مخالفان و آزادی بیان را سرکوب می‌کند یاد کرده و افزوده است : "ایرانیان و یهودیان تجربۀ سال‌ها دوستی با یکدیگر را دارند و هیچ ایرانی ندیده است که عقیده‌ای مثبت دربارۀ اسرائیل نداشته باشد." وی گفته است که سال‌هاست عقاید و انتقادهای خود را دربارۀ حکومت تهران بیان کرده و مردم ایران هیچ مسئله‌ای نه با اسرائیل دارند نه با هیچ دولت دیگر جهان. آیت الله معصومی تهرانی در جای دیگری از اظهاراتش گفته است که اگر وضعیت جسمانی و سلامتی او اجازه بدهند، او آرزو دارد به اسرائیل سفر کند و در مسجدالاقصی نماز بخواند. وی ابراز امیدواری کرده که دشمنی‌های غیرمنطقی ایران و اسرائیل خاتمه یابد. آیت‌الله معصومی تهرانی در گفتگو با "شبکۀ ١٢" تلویزیون اسرائیل افزوده است که او از آغاز با انتخاب علی خامنه‌ای به عنوان رهبر حکومت اسلامی ایران مخالف بوده و با شناختی که از او داشته پیش بینی کرده بود که او دین و کشور را یکجا ویران کند و به خاطر اظهار این نظر پنج سال را در زندان سپری کرد. آیت الله معصومی تهرانی سپس افزوده است که مخالفت او با رهبر حکومت اسلامی ایران تا امروز دوام داشته است. آیت الله عبدالحمید معصومی تهرانی از مدافعان جدایی دین از دولت و حقوق و آزادی های همۀ ادیان ایرانی غیراسلامی و همچنین حق اعتراض مردم ایران علیه رهبران جمهوری اسلامی است. او که خطاط ورزیده ای است دو سال پیش یک نسخه از صحیفۀ عزرا را در کتاب مقدس یهود به خط عبری رونویسی و با تذهیب سنتی مهدی بهمنی به دفتر راو اعظم اسرائیل “هاراو یتسحاک یوسف” اهداء کرد.

  • defaultتولید برق از انرژی پاک در اروپا بیشتر از سوخت‌های فسیلی شد
    دویچه وله: طبق یک گزارش تازه منتشر شده در آلمان و بریتانیا برای نخستین بار تولید برق از انرژی پاک در اروپا بیشتر از سوخت‌های فسیلی شده است. اروپا در سال‌های گذشته سرمایه‌گذاری هنگفتی در عرصه انرژی تجدید‌پذیر کرده است. نتیجه مطالعه مشترک موسسه تحقیقاتی"Ember" از بریتانیا و "Agora Energiewende" از آلمان نشان می‌دهد که برای نخستین بار در اروپا برق بیشتری از انرژی‌های تجدیدپذیر حاصل شده است تا سوخت‌های فسیلی. طبق این گزارش انرژی تجدیدپذیر حاصل شده از باد، خورشید، نیروگاه‌های آبی در سال گذشته ۳۸ درصد تولید برق اروپا را تشکیل می‌داده در حالی که ذغال‌سنگ یا گاز فقط ۳۷ درصد را تشکیل می‌داده است. در این گزارش همچنین آمده است که تولید برق بیشتر از انرژی پاک نسبت به سوخت‌های فسیلی تحول مهمی در استفاده اروپا از انرژی تجدید‌پذیر شمرده می‌شود. بر اساس این گزارش سال گذشته به ویژه نیروگاه‌های ذغال‌سنگ اروپایی برق کمتری تولید کرده‌اند. مقدار تولید برق این نیروگاه‌ها در مقایسه با سال ۲۰۱۵ تقریبا نصف شده است.

  • آمریکا: از عربستان برای دفاع در برابر حملات هوایی حوثی‌ها حمایت می‌کنیم
    رادیوفردا: یک روز پس از آن‌که عربستان سعودی از حمله هوایی حوثی‌ها به‌وسیله یک موشک یا پهپاد به سمت ریاض و انهدام این هدف در آسمان خبر داد، ایالات متحده بر حمایت از عربستان علیه این حملات تأکید کرد و فرانسه، بریتانیا و آلمان نیز این حمله را محکوم کردند. روز شنبه ۴ بهمن انفجار در حوالی شهر ریاض شنیده شد که به گفته مقام‌های سعودی، مربوط به رهگیری و انفجار این هدف بوده است. شهر ریاض از مرزهای یمن ۷۰۰ کیلومتر فاصله دارد و در طول جنگ یمن که از سال ۲۰۱۵ شروع شده است، به‌ندرت مشاهده شده که این گونه پرتابه‌ها به پایتخت عربستان برسند. روز یک‌شنبه ند پرایس، سخنگوی جدید وزارت خارجه ایالات متحده، در بخش تازه فارسی وب‌سایت این وزارتخانه در بیانیه‌ای نوشت که «ایالات متحده تازه‌ترین حمله به ریاض، عربستان سعودی، را به شدت محکوم می‌کند.» این بیانیه می‌افزاید که «ما در حال جمع‌آوری اطلاعات بیشتر هستیم؛ اما به نظر می‌رسد که این اقدام، تلاشی برای هدف قرار دادن غیرنظامیان بوده است.» ند پرایس در ادامه می‌گوید که «این‌گونه حملات با قوانین بین‌المللی مغایرت دارد ... و ما به شریک‌مان عربستان سعودی نیز برای دفاع از خودش در برابر این حملات به خاک خود و پاسخگو کردن کسانی که تلاش می‌کنند ثبات را تضعیف کنند، کمک خواهیم کرد.» در همین حال، به گزارش خبرگزاری رویترز، فرانسه، بریتانیا و آلمان نیز روز دوشنبه با انتشار بیانه‌ای مشترک، حمله تازه هوایی به پایتخت عربستان را محکوم کردند.

  • محوطه دانشگاه فردوسی مشهدمعاون دانشگاه فردوسی از مهاجرت ۳۰ درصد استادان دانشگاه‌ها خبر داد
    رادیوفردا: یک معاون دانشگاه فردوسی مشهد، روز دوشنبه ۶ بهمن، با بیان این‌که برخی گروه‌های دانشگاهی کشور «تا ۳۰ درصد» استادان خود را از دست داده‌اند، از این‌که «مسئولان چشمان خود را بر مهاجرت اعضای هیئت علمی بسته‌اند» انتقاد کرد. حسین انصاری، معاون اداری و مالی دانشگاه فردوسی، در گفت‌وگو با خبرگزاری ایسنا درآمد «بسیار پایین» اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها را «یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های کشور» خواند و گفت عدم حمایت از اعضای هیئت علمی باعث شده مهاجرت نخبگان در سطح اساتید دانشگاه‌های سطح یک رشد کند. به‌گفته این مسئول دانشگاهی، برخی گروه‌ها در دانشگاه‌های کشور مانند مکانیک و کامپیوتر بیش از ۳۰ درصد استادان خود را از دست داده‌اند. معمولاً سنت دانشگاهی بر این است که استادان برجسته پس از سی سال تدریس همچنان به فعالیت خود در دانشگاه ادمه می‌دهند، اما معاون دانشگاه فردوسی گفته است که «در اقدامی بی‌سابقه بخش زیادی از اساتید برجسته‌ که به ۳۰ سال سابقه رسیده‌اند، تقاضای بازنشستگی کرده‌اند، چون دلیل برای ماندن نمی‌بینند و به خارج از کشور می‌روند». نابسامانی وضعیت اقتصادی در ایران، تورم بالا، فساد اقتصادی و ناکارآمدی دولت و حکومت و نیز فشارهای اجتماعی سیاسی ازجمله دلایلی است که برای مهاجرت نخبگان و استادان دانشگاه‌ها شمرده می‌شود.

بیانیه ها، نهادها، گزارش ها، یادمان

  • خاموشی عباس صفاری، شاعر نام‌آشنا بر اثر ابتلا به کرونا

    ادامه ی مطلب

  • گزارش بانک مرکزی؛ افزایش دو برابری قیمت مسکن و کاهش معاملات در یک سال اخیر

    ادامه ی مطلب

  • لری کینگ مجری مشهور تلویزیونی بر اثر ابتلا به کرونا درگذشت

    ادامه ی مطلب

  • بیش از ۱۲۰۰ نفر از خانواده های دادخواه و زندانیان سیاسی، فعالین سیاسی و اجتماعی بیانیه به مراجع بین المللی و سازمانهای جهانی و درخواست اخراج عاملین و آمرین سرکوب، زندان، شکنجه و اعدام از مجامع بین المللی را امضا کردند

    ادامه ی مطلب

  • نیوزویک: ایران در منطقه حوثی‌ها پهپادهای جدید «انتحاری» مستقر کرده است

    ادامه ی مطلب

  • گزارش سالانه دیدبان حقوق بشر از نقض حقوق شهروندان در ایران در کنار اثر تحریم‌ها

    ادامه ی مطلب

  • "گزارش جهان ۲۰۲۱" دیده‌بان حقوق بشر: افزایش سرکوب در ایران

    ادامه ی مطلب

  • بلومبرگ: تلاش و برنامه‌ریزی اسرائیل برای سد کردن راه بایدن برای بازگشت به برجام

    ادامه ی مطلب

ورزش

  • خیزش دوباره تیم ملی فوتبال ایران در بهار ۱۴۰۰؟

    ادامه ی مطلب

  • شش قدم؛ استقلال نیمه مربیان را می‌بازد، پرسپولیس نشانی از قهرمانی ندارد

    ادامه ی مطلب

  • فرانک لمپارد، سرمربی چلسی اخراج شد

    ادامه ی مطلب

  • افزایش نگرانی‌ها از وضعیت سلامتی مهرداد میناوند

    ادامه ی مطلب

  • تیم فوتبال استقلال در تبریز به صدر جدول بازگشت

    ادامه ی مطلب

جامعه ی مدنی

  • نجات ۱۱ معدنچی از عمق ۶۰۰ متری زمین در چین پس از دو هفته

    ادامه مطلب

  • خودداری کارگران در کوت عبدالله از جمع‌آوری زباله به دلیل عدم دریافت حقوق

    ادامه مطلب

  • گواتمالا راه را بر هزاران مهاجری که به سمت آمریکا در حرکت هستند، بست

    ادامه مطلب

  • نامه عفو بین‌الملل به رئیسی: برنامه اعدام احمدرضا جلالی را فوراً متوقف کنید

    ادامه مطلب

  • هزاران دانش‌آموز اول ابتدایی در ایران امسال از تحصیل بازماندند

    ادامه مطلب

علم و دانش - محیط زیست

  • گونه تازه‌ای از حلزون "گرتا تونبرگ" نام‌گذاری شد

    ادامه ی مطلب

  • شمار مبتلایان به کرونا در جهان به ۱۰۰ میلیون نفر رسید

    ادامه ی مطلب

  • واکسن مدرنا در برابر گونه‌های جدید ویروس کرونا «کارایی دارد»

    ادامه ی مطلب

  • کرونا؛ چرا بعضی کشورها در مقابله با همه‌گیری موفق‌تر عمل کردند؟

    ادامه ی مطلب

  • کرونا؛ 'کسانی که واکسن زده‌اند همچنان می‌توانند ناقل ویروس باشند'

    ادامه ی مطلب

فرهنگ و هنر

  • پژواک امیدبخش شاعر سیاهپوست: پیروزی نور بر تاریکی

    ادامه ی مطلب

  • رکورد حراج تهران با نقاشی ۱۲ میلیاردی آیدین آغداشلو شکسته شد

    ادامه ی مطلب

  • کرونا با هالیوود و صنعت فیلم چه کرده است؟

    ادامه ی مطلب

  • هنر نگارگری (مینیاتور) ایرانی در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید

    ادامه ی مطلب


سیر اندیشه مارکس، از تنگنای فلسفه به فراخنای جامعه و تاریخ
با وجود باطل شدن بسیاری از پیش‌بینی‌های او، بینش فلسفی او همچنان به میلیون‌ها نفر الهام می‌بخشد و رهیافت‌های اقتصادی او راهنمای کسانی‌ست که مایلند سازوکار دنیای مدرن را بهتر درک کنند. مارکس دویست سال پیش زاده شد.

طبق نظرسنجی‌هایی که در سال‌های اخیر چند بنیاد سنجش افکار انجام داده‌اند، کارل مارکس تأثیرگذارترین فیلسوف تاریخ بشر است؛ این درحالی‌ست که در دهه‌های واپسین قرن بیستم چنان ضربه‌های سنگینی به تئوری و پراتیک انقلابی او وارد آمد، که بسیاری از مرگ قطعی اندیشه او سخن گفتند.

از نیمه سده نوزدهم که آثار بیشمار مارکس به تدریج منتشر شد، علوم انسانی، شامل فلسفه، تاریخ و جامعه‌شناسی به دو بخش متمایز تقسیم گشت: پیش از مارکس و پس از او، با مارکس یا علیه او.

او زمانی (۱۸۴۸)، به همراه دوست و همکارش فریدریش انگلس، در رساله‌ای ایدئولوژیک به عنوان "مانیفست حزب کمونیست" گفته بود: «در اروپا شبحی در جولان است، ‌شبح کمونیسم». شاید دیگر آن شبح آرام گرفته باشد، اما امروزه بی‌تردید شبحی دیگر همچنان در جولان است: شبح مارکسیسم.

سیمای دوگانه‌ی میراث مارکس

دنیای امروز مارکس را با دو وجه یا سیما می‌شناسد: بسیاری از پژوهشگران او را همچنان تحلیلگر ژرف‌بین نظام‌های طبقاتی می‌شناسند؛ او ساختارهای مبتنی بر استثمار و بی‌عدالتی را زیر نقدی بیرحمانه گرفت و راه رهایی توده‌های ستمدیده را نشان داد. در عین حال بسیاری از متفکران اندیشه سیاسی او را "خطرناک" ارزیابی می‌کنند زیرا همین اندیشه شالوده نظری نظام‌های اقتدارطلب (توتالیتر) و مخوفی بود که نکبت و تیره‌روزی توده‌های بیشمار را به همراه اسارت و مرگ میلیون‌ها انسان باعث شدند.

بدین سان مارکس هم برای اندیشوران انسان‌دوستی مانند آنتونیو گرامشی و رومن رولان و اریش فروم الهام‌بخش بوده و هم به دیکتاتورهای ددمنشی مانند استالین و مائو فرصت داده است که به نام او به شقاوت و خونریزی دست بزنند و به نام بهشت‌های موهوم، جهنم‌های واقعی روی زمین برپا کنند.

نقد چونان پایه تفکر

مارکس، زاده ۱۸۱۸ در تریر، تحصیلات دانشگاهی خود را در ۱۸ سالگی در حقوق شروع کرد و در فلسفه ادامه داد،‌اما در سال ۱۸۸۳ در لندن به عنوان اقتصاددانی بزرگ در گور آرام گرفت. هدف این نوشته کوتاه بررسی این سیر و سلوک است. چگونه یک دکتر جوان فلسفه در سال‌های پایانی عمر و مرگش در ۶۵ سالگی بزرگترین اقتصاددان زمان شد؟

نقد و تحلیل انتقادی افزار کلیدی اندیشه‌پردازی و مفهوم‌سازی مارکس است. او نه نظام فلسفی مستقلی دارد، نه تئوری سیاسی سرراستی درباره حکمرانی ارائه داده، نه چندوچون انقلاب را ترسیم کرده و نه درباره ویژگی‌های جامعه کمونیستی نظر خاصی ابراز نموده است. هر آنچه از او در دست داریم، نقد و ردیه‌نویسی است بر گفتمان فلسفی یا سیاسی حاکم بر جهان روز. در اقتصاد نیز او در درجه اول به نقد نظریات بانیان و مدافعان سرمایه‌داری پرداخته و سپس رهیافت‌های "علمی" خود را مطرح کرده است.

خلاصه‌ای درباره بنیادهای نظری فلسفه هگل

با این که گئورگ ویلهلم فریدریش هگل،‌ بانفوذترین فیلسوف آلمان، در ۱۸۳۱ درگذشته بود،‌زمانی که یک دهه بعد کارل مارکس برای تحصیل فلسفه به برلین رفت، فضای دانشگاهی‌همچنان زیر نفوذ دستگاه فلسفی هگل بود. مارکس نیز مانند کمابیش همه دانشجویان به پیروان فلسفه او پیوست. اما چندی نگذشت که به نقد بیرحمانه نظریات استاد بزرگ دست زد.

برای درک برداشت دیالکتیکی مارکس از چگونگی سیر تاریخ، آشنایی با نظریات هگل ضرورت دارد. فلسفه هگل بسیار پردامنه و پیچیده است؛ اما به طور ساده دستگاه فلسفی او عبارتست از کندوکار در فرایند تطور Geist در طول تاریخ مادی و معنوی بشر، از ابتدائی‌ترین مراحل پیدایش تمدن تا امروز و حتی آینده‌ای که هگل طرحی کلی از آن ترسیم می‌کند. لفظ Geist را که هگل اشکال و مراحل بالندگی آن را در آثار گوناگون خود تشریح کرده، می‌توان به ایده، فکر، ذهن، خرد و روح ترجمه کرد، هرچند هیچ یک از اینها نیست اما همه آنها را در بر می‌گیرد.

هگل بنا به یک سنت فلسفی دیرین، هستی و از جمله انسان را دوبنی می‌داند، یعنی کلیتی که از جسم و جان تشکیل شده است. جسم انسان به طبیعت و قلمرو دنیای مادی تعلق دارد؛‌ اما آنچه هستی او را تعیین می‌کند همان جان اوست که به عالم روح تعلق دارد. از نگاه او هستی بشر و تاریخ او حاصل رشد و بالندگی روح است. این نگاه خواه‌ناخواه به پیامدهای سیاسی ارتجاعی می‌انجامد، زیرا سامانه سیاسی - اجتماعی موجود را برآیند روندی اعتلائی یا بالنده می‌انگارد.

بنا به فلسفه هگل در گیتی هیچ چیز ثابت و پایدار نیست، همه چیز جاودانه در تغییر و تحول است و آن هم در راستایی تکاملی. او طبیعت، تاریخ و جامعه را در تحولی وقفه‌ناپذیر می‌بیند که "روح" را مدام در سطحی بالاتر و نمودی کامل‌تر پدیدار می‌کند. اما هگل روند رشد یا فراگرد بالندگی را نه به شکل ساده و سرراست یا به روشی مستقیم، بلکه بر پایه‌ای پرتضاد ترسیم می‌کند و آن را "دیالکتیک" می‌خواند. از نگاه هگل هر روندی شامل سه پایه یا بنمایه است: تز، آنتی‌تز و سنتز. هر وضع یا حالتی که آن را وضعیت اولیه فرض کنیم یک تز است؛ این تز در نهاد خود، عنصری متضاد حمل می‌کند که آنتی‌تز خوانده می‌شود. تز و آنتی‌تز، آنقدر با هم ستیز می‌کنند تا سرانجام محو می‌شوند (Auflِösung) ولی نابود نمی‌شوند، بلکه در آمیزش با هم به سطحی عالی‌تر ارتقا می‌یابند (Aufhebung)؛ اما این مرحله بالاتر نیز، که سنتز نام دارد، دیری نمی‌پاید بلکه خود برنهاد یا تزی تازه می‌شود برای آغاز فراگردی نوین از رشد و تطور، یعنی به نوبه خود با یک آنتی‌تز جدید روبرو می‌شود که در ستیز با یکدیگر روندی تازه شروع می‌کنند و... این سیر تا بی‌نهایت ادامه دارد.

پس از مرگ هگل پیروان او به دو جناح راست و چپ تقسیم شدند. جناح راست به الگوی ذهنی هگل با تمام الزامات سیاسی و اجتماعی آن که محور آن پشتیبانی از پادشاهی پروس بود، وفادار ماندند اما رهروان جناح چپ که خواهان تحول دموکراتیک کشور بودند، به استنتاجات سیاسی و اجتماعی اندیشه هگل پشت کردند.

مارکس، همچون هگل‌گرایان چپ، منطق یا روش دیالکتیکی هگل را پذیرفت اما در برابر ایده‌آلیسم یا درونمایه فلسفی او راهی انتقادی در پیش گرفت. او گفت هستی به درستی طبق روندی دیالکتیکی پیش می‌رود، اما نیروی محرک آن، برخلاف تصور هگل، ایده یا روح نیست، بلکه ماده است. ماده‌ای که خود زاینده روح است و در روندی تکاملی آن را پدیدار و متحول می‌کند. بدین سان او تطور ایده یا روح را تابعی از تکامل ماده دید و این دیدگاه ضدهگلی را به اشکال گوناگون بیان کرد. از جمله نوشت: «برخلاف فلسفه آلمان که مقصد آن از آسمان به زمین است، باید از زمین به آسمان برویم. افکار و تصورات و گفته‌ها و امیال انسان‌ها نیست که بر زندگی واقعی آنها اثر می‌گذارد، درست برعکس، این کارها و فعالیت‌های عینی و شرایط زندگی واقعی انسان است که به افکار و دیدگاه او شکل می‌بخشد.»

مارکس و همکار نزدیکش فریدریش انگلس دستاورد خود را در "ایدئولوژی آلمانی" چنین فرموله کردند: فلسفه هگل (ایدآلیسم) چون پیکری بود که به شکل وارونه بر سر خود ایستاده بود، ما آن را روی پا قرار دادیم، یعنی آن را به وضعی درست و طبیعی برگرداندیم.

توجه به جامعه بشری

بدین سان مارکس از بازه‌ای معین یعنی از حوالی سال ۱۸۴۶ یکسره به متافیزیک پشت کرد، از کندوکاو در مقولات و عقاید فلسفی دست شست و توجه خود را بر هستی مادی بشر متمرکز کرد و خاستگاه یا بستر اصلی آن را جامعه بشری دانست. از اینجا بود که او، به جای مطالعه افکار و عقاید فلسفی، به مناسبات مادی جامعه پرداخت، زیرا به این نتیجه رسیده بود که: «آگاهی انسان هستی او را تعیین نمی‌کند، بلکه این زیست مادی اوست که آگاهی او را می‌سازد».

در تداوم جداسازی زندگی معنوی جامعه از شالوده مادی آن، او ارکان جامعه را به زیربنا و روبنا تقسیم کرد؛ این باور که امور و ساختارهای مادی زیربنای یک جامعه را می‌سازند و در برابر، الگوها و ساختارهای ذهنی، یا آنچه فرهنگ یا زندگی معنوی جامعه می‌خوانیم، روبنای آن است. به بیان روشن‌تر: کل فرهنگ هر جامعه، شامل تمام الگوها و باورهای فکری و ذهنی مانند فلسفه و دین و حقوق، همیشه از شرایط مادی زندگی آن جامعه پیروی می‌کند. این رابطه همیشه آشکار و سرراست نیست، اما با تغییر شالوده مادی جامعه، روبنای فرهنگی آن نیز دیر یا زود تغییر می‌کند.

بنیادهای جامعه‌شناسی مارکس

مارکس که اکنون نگاه خود را به جامعه دوخته بود، تلاش کرد، به پیروی از الگویی هگلی، از سویی سیر تاریخی جوامع را در پرتو کارکرد و رشد پدیده‌های اجتماعی بررسی کند و از سوی دیگر عوامل اصلی یا تعیین‌کننده را در این سیر تطوری بشناسد.

او از این اصل بدیهی شروع کرد که انسان برای رفع نیازهای اولیه خود، تهیه غذا و پوشاک و مسکن، مجبور به کار است که آن را در پیوند با دیگران و در ظرفی از مناسبات اجتماعی انجام می‌دهد. انسان با کار سازنده هم طبیعت را دگرگون می‌کند و هم سطح زندگی خود را ارتقا می‌دهد. اما انسان کار را نه در خلأ بلکه در شرایطی انجام می‌دهد که از پیشینیان به ارث برده است، این شرایط عبارتست از: امکانات مادی یا همان ابزارهای فنی و تولیدی، و روابطی که او را در ارتباط با سایر تولیدکنندگان قرار می‌دهد.

مارکس با مطالعات مستمر تاریخی دریافت که همه جوامع بشری شکل‌بندی‌ها یا فورماسیون‌های اجتماعی معینی را پشت سر گذاشته‌اند که بستری مناسب برای کار و فعالیت انسان‌ها فراهم ساخته‌اند. این فورماسیون‌ها که به دوران‌های تاریخی ویژه‌ای مانند برده‌داری و فئودالیسم شکل می‌دهند، همیشه سطح تکامل اقتصادی و فنی نیروهای مولد هر جامعه را بازتاب می‌دهند.

مارکس، به تأسی از دیالکتیک هگل، هر مرحله از تکامل اجتماعی را حاوی تضادی می‌بیند که مدام حادتر می‌شود و عامل واقعی تحول و تکامل آن است. از مقطعی که روابط تولیدی در تضاد کامل با امکانات مادی تولید قرار گیرد و پیشرفت آن را سد کند، کل زندگی اقتصادی در بحران فرو می‌رود و زمینه‌ای می‌شود برای بروز التهاب‌های اجتماعی. مارکس که خود در زمانه‌ای پرآشوب می‌زیست، بر آن بود که سازوکار طغیان‌های اجتماعی را کشف کند. او پی برد کسانی که در مجموع روابط تولیدی، به خاطر تقسیم غیرعادلانه ثروت، در موقعیتی فرودست قرار می‌گیرند و طبعا از نظام مسلط ناخرسند هستند، در پیوند با هم یک "طبقه" می‌سازند و لاجرم با ساختارهای غیرعادلانه مبارزه می‌کنند.

در همان بندهای نخستین "مانیفست" اعلام می‌شود: «تاریخ تمام جوامع بشری تا روزگار ما تاریخ مبارزه طبقاتی بوده است». اما طبق نظریه مارکس تا زمانی که شرایط مادی یا مناسبات تولیدی فراهم نباشد، طبقه فرودست در مبارزه با ساختارهای ستمگرانه هیچ شانسی برای پیروزی ندارد، به همین دلیل نظام‌های مبتنی بر ستم طبقاتی، به رغم مبارزات سرسختانه لایه‌های ستمکش، قرن‌ها دوام داشته‌اند. پیروزی تنها زمانی میسر است که نیروهای مولد بر اثر حداکثر رشد دیگر با مناسبات موجود همخوان نباشند، یا به عبارت دیگر در شرایطی که روابط تولیدی در تضاد کامل با نیروهای تولیدی عمل کند، کل زندگی اقتصادی با بحرانی فراگیر روبرو می‌شود، و این همان موقعیت مناسب است که طبقه بالنده می‌تواند با مبارزه متحد خود نظام را براندازد و بر پایه منافع خود نظامی تازه برپا کند.

از نظر مارکس رشته خیزش‌ها و انقلاب‌هایی که سرانجام فئودالیسم را به زانو در آوردند به این علت بود که نیروهای تولیدی به چنان سطحی رسیده بودند که دیگر با مناسبات مسلط در نظام زمین‌داری همساز نبودند و زمان آن فرا رسیده بود که بورژوازی نظام سرمایه‌داری را بر جامعه مسلط کند. این تحول اغلب با یک انقلاب قهرآمیز انجام می‌گیرد. از اینجا بود که مارکس انقلاب را "لوکوموتیو" یا نیروی محرکه جامعه و مامایی می‌دانست که از بطن جامعه کهنه یک جامعه تازه به دنیا می‌آورد.

مبارزه با سرمایه‌داری به مثابه یک سیستم

نظام سرمایه‌داری که به ستم فئودالی پایان داد، نتوانست به بهره‌کشی انسان از انسان پایان دهد، بلکه نوع تازه‌ای از ستم طبقاتی را به جای آن نشاند که حتی شدیدتر بود.

سرمایه‌داری به زعم مارکس از پویایی شگفت‌انگیزی برخوردار است. این نظام با چیره ساختن ارزش‌ها و ساختارهای تازه و به ویژه با انقلاب صنعتی، نیروهای تولیدی را به شکلی بی‌سابقه پیش برد و جامعه را به سطح بالایی از تولید ثروت و وفور فرآورده‌های مادی رساند، اما این پیشرفت رفاه و بهروزی همگانی را به همراه نداشت زیرا به طرزی سخت نابرابر توزیع شده بود.

به نظر مارکس در سرمایه‌داری تضادهای طبقاتی به شکلی تازه رشد می‌کنند و دو طبقه اصلی جامعه، استثمارگران و استثمارشوندگان را به شکلی آشتی‌ناپذیر در برابر هم قرار می‌دهند: اقلیت سرمایه‌دار، صاحبان سرمایه و امکانات تولیدی، در برابر اکثریت وسیع کارگرانی قرار می‌گیرند که صاحب چیزی نیستند جز زور بازوی خود.

Marx-Engels-Forum in Berlin
مارکس و انگلس، مجسمه‌ای در برلین

سرمایه‌داری به زعم مارکس سرشار از تضادهایی‌ست که هستی آن را تهدید می‌کنند و سرانجام، مثل فرماسیون‌های پیشین به نابودی می‌کشند. مهمترین تضاد عبارتست از تضاد کار و سرمایه، زیرا کار خصلتی جمعی و انسانی دارد، درحالیکه سرمایه فردی و انحصاری است. اردوی کارگران نیروی خود را در وحدت و یگانگی می‌یابند درحالیکه مالکان ابزار تولید به رقابت و خصومت گرایش دارند.

مارکس بیست سال آخر عمر خود را یکسره صرف تألیف کتاب بزرگ خود به نام "سرمایه" کرد تا در آن ناپایداری نظام سرمایه‌داری را نشان دهد و چند اصل بنیادی را به اثبات برساند:

- سرمایه به تولید کالایی گرایش دارد، یعنی فعالیت اقتصادی آن معطوف به تولید فرآورده‌های قابل‌فروش است؛ در این فرایند نه به نیاز مصرف‌کنندگان توجه می‌شود و نه به تقاضای واقعی بازار. در کارخانه کالاهایی تولید می‌شوند که ضروری نیستند اما سودآور هستند و بازارها از کالاهایی انباشته می‌شوند که سودآور هستند اما خریدار ندارند. در همین رهگذر مارکس از بت‌وارگی کالا (فتیشیسم) یاد می‌کند.

- سرمایه با دینامیسمی نامفهوم و جنون‌آمیز مدام در رشد و تکاثر است و هرگز نمی‌تواند در جایی متوقف شود؛ سرمایه مرز و ملیت نمی‌شناسد و مدام در پی تصاحب مواد خام بیشتر و تصرف بازارهای بزرگتر است.

- سرمایه‌داری بدون بهره‌کشی از کار زحمتکشان افسانه‌ای دروغین است. تکوین و انباشت سرمایه بر پایه ارزش افزوده است، یعنی ارزشی که با نیروی کارگر پدید آمده اما هم از دستمزد او بیشتر است و هم از بهای واقعی کالای تولیدی.

- سرمایه‌داری با بحران‌های ادواری همراه است، زیرا ارکان مادی این نظام مدام با یکدیگر در تعارض قرار می‌گیرند.

اما تضاد اصلی سرمایه‌داری، فقر و بدبختی روزافزون طبقه کارگر است. نظام برای بازتولید نیروی کار باید معاش کارگران را تأمین کند، اما این با سودجویی او مغایر است، در نتیجه با وجود افزایش عمومی ثروت، کارگران را هرچه بیشتر به نکبت و بدبختی سوق می‌دهد.

کار و فعالیت اجتماعی یعنی همان عاملی که در سرآغاز پروژه فلسفی مارکس، انگیزه و خمیرمایه زندگی شناخته شده بود، به خاطر شرایط ناهموار به امری عذاب‌آلود بدل می‌شود. انسان کارورز، به خاطر تقسیم کار نادرست از حاصل کار خود بیگانه می‌شود و از آن احساس انزجار می‌کند، زیرا کار تولیدی را مطابق امیال و روحیات و علایق خود انتخاب نکرده، بلکه از روی اجبار نیروی کار خود را به فروش گذاشته است.

ضرورت انقلاب پرولتری

مارکس در جوانی و هنگام وداع با متافیزیک گفته بود: «فیلسوفان جهان را به شیوه‌های گوناگون تفسیر کرده‌اند، مهم اما دگرگون کردن آن است». به نظر می‌رسد که او در پایان‌بندی طرح اجتماعی - سیاسی خود پای‌بندی خود را به این گفته نشان داده است.

او باور دارد که سرمایه‌داری نظامی ابدی نیست و مانند سایر نظام‌های ظالمانه رو به زوال می‌رود و خود "گورکنان خود را می‌آفریند" که همانا به طبقه کارگر مدرن (پرولتاریا) وابسته هستند. نباید از یاد برد که در دوران مارکس در سراسر اروپا جنبش‌های وسیع انقلابی شکل می‌گرفت که کارگران در آنها نقش مهمی داشتند. مارکس عقیده داشت که با پیشرفت سرمایه‌داری، از سویی تیره‌روزی طبقه کارگر افزایش می‌یابد و به موازات آن آگاهی اجتماعی و روحیه مبارزه و تشکل در این طبقه بالا می‌رود. خود او با فعالیت در انترناسیونال کارگری در راه آگاهی و اتحاد طبقه کارگر تلاش کرد.

مارکس یک انقلاب اجتماعی فراگیر و قهرآمیز را عام‌ترین شکل فروپاشی حکومت سرمایه می‌دید و مژده می‌داد که این بار زوال نظام اجتماعی، نه به یک نظم طبقاتی دیگر بلکه به زوال کامل طبقات می‌انجامد. به عبارت دیگر پرولتاریا به همراه خود تمام جامعه را آزاد می‌کند، و راه را برای آینده‌ای تابناک هموار می‌سازد. او رهایی طبقه کارگر از بند سرمایه‌داری را پیش‌شرط رهایی کامل جامعه از هر نوع اسارتی می‌دانست.

"خطرهای" مارکسیسم

با این که رژیم‌های مخوفی که در قرن بیستم بر پایه مارکسیسم شکل گرفتند، شباهت زیادی به اندیشه‌های کارل مارکس نداشتند، باز هم نمی‌توان از برخی نارسایی‌های جدی در ایده‌های مارکس چشم فرو بست، که به مهمترین آنها اشاره می‌شود.

جزم "عاملیت اقتصاد": سرمایه در روند رشد خود، با دینامیسمی درونی و وقفه‌ناپذیر مدام رشد می‌کند و تمام موانع را از سر راه بر می‌دارد، یا "آنها را می‌بلعد تا خود فربه‌تر شود، و وقتی دیگر مانعی نبود، سرانجام خود را می‌بلعد."مارکس با گرایش به این ایده که اقتصاد عامل اصلی تحولات جامعه است و "در تحلیل نهائی" سمت و سوی حرکات اجتماعی را تعیین می‌کند، از توجه به عوامل بیشماری که در جامعه مؤثر هستند، باز ماند. با این که گوهر اندیشه او همدلی با انسان‌های ستمدیده است، نظریات او گاه وجهی مکانیکی و غیرانسانی دارند، گویی انسان را ذاتی کلی می‌گیرد، از توجه به انگیزه‌های غریزی و رانش‌های طبیعی او غافل است. منتقدان او توجه داده‌اند که تنها اقتصاد و روابط مادی نیست که هویت آدمی را می‌سازد. چنانچه انسان‌ها را موادی خام و ابزار مصالح نظام اقتصادی بگیریم، همواره این خطر وجود دارد که نظام بر همه چیز چیره شود و انسان خود به پیچ و مهره‌ای در خدمت به "آرمان کمونیسم" بدل شود.

UK Grabmal von Karl Marx in London
آرامگاه مارکس در لندن با شعار: کارگران همه کشورها متحد شوید!

جزم "حقانیت تاریخی پرولتاریا": مارکس به پیروی از هگل، قائل به نوعی موجبیت تاریخی بود، به این معنی که تلاشی جامعه سرمایه‌داری و پیروزی پرولتاریای انقلابی را نقطه فرجامین یک فرایند تاریخی کمابیش ضروری و محتوم می‌دانست. این تقدیرگرایی تاریخی به حاملان آن این جسارت را می‌دهد که در جایگاه "نیروی برحق تاریخ" در راه پیروزی پرولتاریا، که نجات کل بشریت را با خود دارد، به هر ابزاری متوسل شود و هم برای حفظ نظام برآمده از آن هر جنایتی را توجیه کند.

اعتقاد به "تقدیر تاریخی" حاوی نوعی انحصار حقیقت است، زیرا با این ادعا همراه است که تنها افرادی خاص به "شناخت علمی تاریخ" دست یافته‌اند و اینها می‌توانند به نام "آینده" دگراندیشان را در "سویۀ باطل تاریخ" قرار دهند.

بی‌اعتمادی به دموکراسی: مارکس آشکارا برقراری یک دیکتاتوری قاطع و مقتدر را پس از پیروزی انقلاب سوسیالیستی ضروری می‌داند و معتقد است که دولت برآمده از انقلاب باید دست‌کم "در دوران گذار به کمونیسم" رژیمی نیرومند و سرکوبگر برقرار کند تا از "اکثریت جامعه" در برابر طبقات استثمارگر دفاع کند.

مارکس وعده می‌دهد که با پیروزی قطعی پرولتاریا قدرت دولت به عنوان اهرم فشار و سرکوب زوال می‌یابد و وظیفه آن به سازماندهی تولید و توزیع و اداره خدمات اجتماعی محدود می‌شود. اما حتی اگر این درست باشد، نظام اقتصادی او تنها بر پایه برنامه‌ریزی متمرکز ممکن است، که ابتکار فردی را نابود و بوروکراسی گسترده را مسلط می‌کند.

منتقدان لیبرال و آنارشیست مارکس همواره هشدار می‌دادند که دکترین او نه به تضعیف دولت، بلکه به تقویت هرچه بیشتر نهاد حکومتی می‌انجامد و افراد جامعه را به مهره‌های بی‌اراده‌ای در دست قدرتمندان تبدیل می‌کند.

متأسفانه این پیش‌بینی به شکل کامل و حتی بسی شدیدتر از بدترین برآوردها در رژیم‌های سوسیالیستی که به نام مارکس پا گرفت، در روسیه و چین و جاهای دیگر تحقق یافت. با بسط همین ایده‌ها بود که لنین جامعه روسیه را برای سلطه استالین هموار کرد.

سرکوب دگراندیشان: از آنجا که طبقه پیروزمند خود را در جانب برحق تاریخ می‌بیند، می‌تواند هرگونه مخالفت با آرای خود را خیانت به "اراده تاریخی مردم" بخواند و با سخت‌ترین عقوبت‌ها کیفر دهد. بسیاری از مارکسیست‌ها در تعصب در باورهای ایدئولوژیک خود تا آنجا پیش رفتند که حق حیات را برای مخالفان خود انکار کردند.

بدین سان مارکس که خود از نفی مذهب آغاز کرده و برداشت‌های ایدئولوژیک را بیرحمانه نقد کرده بود، در جامه پیامبر مذهبی تازه ظاهر می‌شود. متأسفانه در قرن بیستم کمونیست‌های انقلابی و دنباله‌روان جزم‌گرای مارکس بیش از نقدهای تحلیلی و علمی او از وجه ایدئولوژیک آموزه‌های او پیروی کردند.

 

 

 

 

دویچه وله

سر خط خبرها در رسانه های بین المللی

DER SPIEGEL - Politik
Deutschlands führende Nachrichtenseite. Alles Wichtige aus Politik, Wirtschaft, Sport, Kultur, Wissenschaft, Technik und mehr.

Nord Stream 2 laut US-Präsident Joe Biden »schlechter Deal für Europa«

Auch unter Joe Biden lässt der Widerstand der US-Regierung gegen die umstrittene Ostseepipeline nicht nach. Das Weiße Haus kündigte...


Italien im Polit-Chaos: Staatspräsident Sergio Mattarella entscheidet über Zukunft des Landes

Erhält der bisherige Premier eine dritte Chance oder kommt es in der Pandemie zu Neuwahlen? Nach dem Rücktritt von Giuseppe Conte...


Wladimir Putin und Joe Biden einig über Atom-Abrüstungsvertrag "New Start"

Russland und die USA haben sich über die Verlängerung des »New Start«-Vertrags auf fünf Jahre geeinigt. Es war das erste Gespräch zwischen...


Antony Blinken vom Senat als US-Außenminister bestätigt

Abkehr von Trumps »America First«: Antony Blinken gilt als entschiedener Verfechter des Multilateralismus. Im Senat stimmten auch...


Politik - aktuelle Nachrichten und Reportagen
Aktuelle Nachrichten, Hintergründe und Kommentare zu deutscher und internationaler Politik

New Start: Russland verkündet Einigung mit den USA über Abrüstungsvertrag

Wladimir Putin und Joe Biden haben sich dem Kreml zufolge auf eine Verlängerung des atomaren Abrüstungsabkommens New Start geeinigt – kurz...


Russischer Oppositioneller: G7-Staaten fordern sofortige Freilassung Alexej Nawalnys

Die Außenminister der G7 verurteilen die Festnahme des Oppositionellen. Die Betätigungsräume für unabhängige Stimmen in Russland würden...


Helge Braun: Schulden ja – aber bitte nicht so!

Der Chef des Bundeskanzleramts will die Schuldenbremse lockern. Doch er hat die falsche Lösung für das richtige Problem. Schon seine...


Coronavirus weltweit: 900 Holocaustüberlebende in Israel an Covid-19 gestorben

2020 haben sich 5.300 Shoah-Überlebende in Israel infiziert, 900 starben. Russland will bald einen zweiten Impfstoff produzieren....


Ausland - FAZ.NET
Neueste Nachrichten aus der internationalen Politik. ► Bei der FAZ finden Sie aktuelle Informationen aus dem Ausland.

Johnson: Übernehme „volle Verantwortung“ für Corona-Maßnahmen

Als erstes Land in Europa verzeichnet Großbritannien mehr als 100.000 Corona-Tote. Premier Johnson zeigt sich tieftraurig über die...


Großbritannien und die EU: Auch ein Impfstoff kann Beziehungen vergiften

Großbritannien fasst Überlegungen der EU, die Impfstoff-Ausfuhr zu kontrollieren, als Drohung auf – und als Bestrafung für Lieferprobleme...


Putin und Biden einig über Abrüstungsvertrag

Kurz nach dem Machtwechsel in Washington haben sich der russische und der amerikanische Präsident auf die Verlängerung des atomaren...


Was sich Frankreich und Deutschland von Joe Biden erhoffen

Joe Biden hat mit Frankreichs Präsident und mit der Bundeskanzlerin telefoniert. Die außenpolitischen Herausforderungen sind enorm. Merkel...


BBC News - World
BBC News - World

Dutch riots: 'It's scum doing this'

Three nights of rioting will not halt night curfews aimed at stopping coronavirus, say Dutch ministers.


Capitol riot: Police chief apologises for pro-Trump riot

Chief Yogananda Pittman told lawmakers the force didn't do enough to prepare for a "terrorist attack".


India protest: Farmers breach Delhi's Red Fort in huge tractor rally

Farmers angry at market reforms smashed their way through police lines to march into central Delhi.


Iran arrests US dual national on spying charges

The case could complicate plans by new US President Joe Biden to engage with the Tehran government.


World
The Washington Post World section provides information and analysis of breaking world news stories. In addition to our world news and video, Post World News offers discussions and blogs on major international news and economic issues.

Coronavirus updates: As variants spread, countries pursue new round of travel restrictions

The United States, Britain and New Zealand are moving to impose stricter border measures as highly infectious coronavirus variants...


Coronavirus updates: As variants spread, countries pursue new round of travel restrictions

The United States, Britain and New Zealand are moving to impose stricter border measures as highly infectious coronavirus variants...


E.U. threatens drug companies with legal action if it doesn’t get its vaccines

The moves come as two manufacturers said they would have to delay deliveries of the vaccine.


Three nights of anti-lockdown violence in the Netherlands

Dutch government won’t bow to ‘scum’ rioters after third night of violent protests in response to a new coronavirus curfew, official says.


NYT > World News

Biden and Putin Speak, Agreeing to Extend Nuclear Treaty

The two leaders, who do not have a history of friendliness, spoke just a few weeks before the treaty is set to expire.


After Government Falls, Italy Must Navigate Pandemic on ‘Cruise Control’

The country is no stranger to political chaos. But it now faces the unsettling prospect of going rudderless during the coronavirus crisis.


At the Louvre, Mona Lisa Is Alone, but Still Smiling

With the Louvre closed because of the pandemic, museum officials are pushing ahead on a grand restoration and cleanup.


Hong Kong’s First Covid-19 Lockdown Exposes Deep-Rooted Inequality

The city’s notorious tenement apartments are potential hotbeds of transmission, with their cramped quarters, faulty piping and poor...


Le Monde diplomatique
Mensuel critique d'informations et d'analyses

Place Tahrir, un symbole assiégé

Épicentre, il y a dix ans, de la révolution égyptienne, la place Tahrir, au Caire, a été au cœur des affrontements et de la mobilisation...


Au Vietnam, l'agent orange tue encore

Trente ans après, « les conséquences de la guerre chimique menée par les Etats-Unis sont toujours et partout visibles ». / États-Unis...


Prudente détente gréco-turque

La (courte) victoire de M. Costas Simitis aux élections législatives grecques du 9 avril et l'élection à la présidence turque, le 5 mai,...


Les journalistes américains en accusation

Reflétant le sentiment de l'opinion, le cinéma américain d'aujourd'hui ne cesse de représenter le journaliste sous les traits d'un...



Covid-19 en Israël: les ultraorthodoxes sont toujours aussi réfractaires au confinement

Les nuits de violences se suivent et se ressemblent. Des affrontements opposent la police à la communauté ultraorthodoxe depuis près d’une...


L'Irak exécute trois prisonniers après l'attentat meurtrier du marché de Bagdad

Trois hommes condamnés pour « terrorisme » ont été pendus ce lundi 25 janvier en Irak. Ces exécutions confirment les craintes des...


Égypte: les Frères musulmans décimés par la répression, dix ans après les printemps arabes

Ce 25 janvier marque le 10e anniversaire de la révolution en Égypte et à la chute du président Hosni Moubarak après 30 ans de règne. Mais...


Israël extrade vers l'Australie une ancienne directrice d'école accusée de pédophilie

La justice israélienne a finalement tranché, Malka Leifer est extradée vers l’Australie. Cette Israélienne, ancienne directrice d’une...



West Ham into top four, Newcastle beaten again by Leeds

West Ham moved into the Premier League's top four as Tomas Soucek scored twice in a 3-2 win at Crystal Palace, while Leeds inflicted more...


With flags on India’s Red Fort, farmers challenge Modi and protest movement unity

Farmers protesting against new market-friendly agrarian laws on Tuesday stormed India’s historic Red Fort, posing a major challenge to...


Tunisian protesters march on parliament amid government reshuffle

Tunisian riot police turned water cannon on protesters outside the heavily barricaded parliament on Tuesday, trying to quell the largest...


Packers chief confident Rodgers will be back

Green Bay Packers chief executive Mark Murphy insists Aaron Rodgers will remain with the franchise despite last weekend's NFL playoff...


سر خط خبرها در رسانه های فارسی زبان

BBC ‮فارسی - صفحه اول
BBC ‮فارسی - صفحه اول

ادامه جنگ لفظی تهران و پاریس؛ فرانسه: ایران باید برجام را رعایت کند، ایران: آمریکا باید تحریم‌ها را لغو کند

یک مقام دفتر ریاست‌جمهوری فرانسه می‌گوید اگر ایران می‌خواهد آمریکا به برجام برگردد باید دست از تحریک‌های هسته‌ای بردارد و تعهدهای برجامی...


رئیس پلیس کنگره آمریکا بابت یورش خونین حامیان ترامپ عذرخواهی کرد

رئیس پلیس کنگره آمریکا از این که این نیرو نتوانست مقابل مهاجمان حمله روز ششم ژانویه از ساختمان کنگره محافظت کند عذرخواهی کرده و گفته با...


آمریکا در تلاش برای توقیف دو میلیون بشکه نفت که شاید از ایران آمده باشد

شبکه خبری بلومبرگ آمریکا می‌گوید دولت این کشور در صدد است یک محموله دو میلیون بشکه‌ای نفت را که احتمال می‌رود نفت متعلق به ایران باشد...


کرونا در بریتانیا؛ کمپین تشویق به واکسیناسیون و عبور شمار جان‌باختگان از ۱۰۰ هزار نفر

گروهی از بازیگران و افراد سرشناس از جمله شهردار لندن در ویدئویی شهروندان را تشویق به زدن واکسن می‌کنند. استفاده از برخی مراکز مذهبی مانند...


KayhanLondon کیهان لندن

حکم دو سال زندان برای مهدی جهانگیری همکار قرارگاه «خاتم‌الانبیاء» سپاه پاسداران به اتهام «قاچاق حرفه‌ای ارز»

مهدی جهانگیری برادر اسحاق جهانگیری معاون اول حسن روحانی به دو سال زندان محکوم شده است. اتهام او فساد اقتصادی و مالی از جمله قاچاق ارز است....


تجمع غیرحکومتی و سراسری بازنشستگان در ۲۰ شهر؛ تا حق خود نگیریم، از پا نمی‌نشینیم!

یک روز پس از برگزاری تجمع فرمایشی «خانه کارگر» برای بازنشستگان تأمین اجتماعی، تشکل‌های مستقل کارگری تجمع بزرگی را در بیش از ۲۰ شهر ایران...


«سیگنال» در ایران فیلتر شد؛ سخنگوی قوه قضائیه: ما هیچ پیام‌‌رسانی را مسدود نکردیم!

کمتر از دو هفته پس از آنکه پیام‌رسان «سیگنال» به دستور کارگروه فیلترینگ از بازار‌های آنلاین ایران حذف شد کاربران در ایران گزارش دادند این...


تأیید واردات واکسن «استرازنکا»؛ حالا ما میگیم «سوئدیه»؛ شما هم بگید «سوئدیه»!

قاسم جان‌ بابایی معاون وزیر بهداشت وارد کردن واکسن «استرازنکا- آکسفورد» تولید مشترک انگلیس و سوئد را تأیید کرده اما از آن به عنوان واکسن...


ویدئو روز

با فشار دادن دگمه شما می توانید ویدئو انتخابی را در یوتیوب ببینید و به این سایت اجازه ی ضبط اطلاعات ارتباطی خود را می دهید
شرایط دیدن ویدئو را می پذیرم

دریافت روزنامه ها

sabz yaani vatan
روزنامه ها را دانلود کنید

 ادامه

یاری دهنده و پشتیبان این رسانه در راه اهدافش باشید

البرز نیوز  رسانه ای مستقل و آزاد است که در تقويت و گسترش آزادی و دموکراسی از طريق انتشار آزادانه اطلاعات و اخبار دقيق و بی‌طرفانه تلاش می کند.

این وب‌سايت اخبار و گزارشهای دقيق و عينی و بیطرفانه را با هدف گردش آزاد اطلاعات در چارچوب اصول روزنامهنگاری حرفهای را به شما ارائه میکند.

این رسانه در تلاش است تا در حساسترین لحظات تاریخی میهنمان صدای ایرانیان بوده و آن را انعکاس دهد به امید آنکه روزی جامعه ی ایرانی خود تعیین کننده ی سرنوشتش باشد.

این رسانه در ادامه ی فعالیت های "سبز یعنی وطن" با امکانات شخصی بوجود آمده و برای تداوم خود نیازمند به همکاری های معنوی و مادی شماست تا اهدافش را به پیش ببرد لذا در فعالیت این رسانه و ادامه ی حیات آن از کمکهای خود کوتاهی نکنید و با پشتیبانی خود به ادامه ی فعالیتش ما را یاری دهید. 

مشخصات حساب بانکی البرز نیوز 

با سپاس و احترام، البرز نیوز

وبلاگ سبز یعنی وطن

weblog

 مطالب گذشته را دنبال کنید

ادامه

تماس با البرزنیوز

payam

لطفن برای فرستادن پیام، پیشنهاد و نظر خود برای البرز نیوز از این بخش استفاده نمایید.
×

با ادامۀ گردش در این تارنما، شما بهره گرفتن از کوکی‌ها و یا فناوری‌های مشابه را می‌پذیرید.  بکارگرفتن کوکی‌ها برای ارزیابی شمار کاربران، ارائۀ کاربردها و آگاهی‌های تازه به آنان و نیز تبلیغات تجاری اهمیت دارد.